Το πώς σχετίζονται οι άνθρωποι με τους άλλους, ξεκινά να διαμορφώνεται ήδη από  την εμβρυϊκή ηλικία.  Κάθε άτομο έρχεται στον κόσμο έχοντας κάποια γενετικά καθορισμένα χαρακτηριστικά και δυνατότητες.  Πάρα πολλά από τα συστήματα του οργανισμού του βρέφους είναι ανολοκλήρωτα και αναπτύσσονται σε αλληλεπίδραση με τα ερεθίσματα του περιβάλλοντός  του, καθώς και μέσα από την ανταπόκριση και τη συμπεριφορά των ανθρώπων που το φροντίζουν.
Το βρέφος συντονίζεται με τις συναισθηματικές αντιδράσεις των ανθρώπων γύρω του. Οι πρώιμες εμπειρίες που βιώνει έχουν πολύ μεγάλη επίδραση στο σχηματισμό των τόσο ευαίσθητων ακόμα φυσιολογικών και βιοχημικών του συστημάτων. Αν αυτές οι εμπειρίες είναι προβληματικές , τότε κάποια συστήματα μπορεί να ρυθμιστούν με ένα μη βοηθητικό, ακόμα και δυσλειτουργικό τρόπο.  Για παράδειγμα, ο εγκέφαλος, που έχει τον ταχύτερο βαθμό ανάπτυξης κατά τη διάρκεια  του πρώτου ενάμιση χρόνου, μπορεί να μην αναπτυχθεί επαρκώς ή κατάλληλα, αν το μωρό δεν μεγαλώνει στις κατάλληλες συνθήκες. Οι πρώτες αυτές εμπειρίες εγγράφονται στις δομές του εγκεφάλου μας και επηρεάζουν σε πολύ μεγάλο βαθμό τις μετέπειτα εμπειρίες μας.
Η θεωρία του συναισθηματικού δεσμού (ή προσκόλλησης)
Ο Βρετανός ψυχίατρος και ψυχαναλυτής John Bowlby(1907-1991)είναι ο πρώτος ο οποίος διετύπωσε τη θεωρία του συναισθηματικού δεσμού, που σήμερα έχει ευρύτατη αποδοχή. Σύμφωνα με αυτή τη θεωρία, το βρέφος έχει έμφυτη την ανάγκη συναισθηματικής εγγύτητας με ένα σταθερό πρόσωπο (του κύριου φροντιστή, συνήθως της μητέρας), την οποία εσωτερικεύει και έτσι αισθάνεται ασφαλές και αναπτύσσεται συναισθηματικά και κοινωνικά με υγιή τρόπο. Ύστερα από επανειλημμένες αλληλεπιδράσεις με το πρόσωπο αυτό, το βρέφος αναπτύσσει αναπαραστατικά μοντέλα, εσωτερικές εικόνες, δηλαδή, των αλληλεπιδράσεών του και των συναισθημάτων που βιώνει όταν συμβαίνουν αυτές.  Έτσι, σταδιακά οι αλληλεπιδράσεις γίνονται προβλέψιμες  και το μωρό μαθαίνει να κατανοεί τον εαυτό  του και τους άλλους ενώ, παράλληλα, διαμορφώνει μια στρατηγική σχέσεων . Οι σχέσεις του ατόμου με τους άλλους καθοδηγούνται και αξιολογούνται με βάση τις αναμνήσεις και τις προσδοκίες που εμπεριέχονται σε αυτά τα μοντέλα.
Πώς δημιουργείται ο ασφαλής δεσμός;
Κύριος υπεύθυνος για αυτό είναι ο γονιός ο οποίος χρειάζεται να ανταποκρίνεται άμεσα, να δείχνει ευαισθησία στις ανάγκες του βρέφους και να είναι συναισθηματικά διαθέσιμος. Το άτομο κύριας προσκόλλησης, λειτουργεί σαν μια ασφαλής βάση για το μωρό, ώστε να εξερευνά τον κόσμο και να επιστρέφει σε αυτή. Ο τρόπος που ανταποκρίνεται στις ανάγκες του μωρού διαμορφώνει μοτίβα, πρότυπα προσκόλλησης.
Ένα παιδί που παίρνει αγάπη αξιόπιστα και σταθερά, αισθάνεται ότι αξίζει να αγαπιέται και μπορεί να παίρνει αυτό που χρειάζεται από τους γύρω του. Αντίθετα, ένα παιδί του οποίου οι ανάγκες δεν ικανοποιούνται ή απορρίπτεται ή λαμβάνει αντιφατικά μηνύματα, νιώθει ότι δεν αξίζει την αγάπη και το σεβασμό .
Πώς ο τύπος του συναισθηματικού δεσμού με τους γονείς μας επηρεάζει τις ενήλικες σχέσεις μας
Η αναπτυξιακή ψυχολόγος Mary Ainsworth  προσδιόρισε 3 βασικούς τύπους συναισθηματικού δεσμού: τον ασφαλή, τον αποφευκτικό (1. φοβικό/αποφευκτικό και 2. απορριπτικό/αποφευκτικό ) και 3 τον αγχώδη/ αμφιθυμικό, ενώ αργότερα αναγνωρίστηκε κι ένας τέταρτος τύπος, ο αποδιοργανωμένος.
Οι ενήλικες που συνδέονται με τους άλλους με τον ασφαλή τύπο, μπορούν πιο εύκολα να εμπιστευθούν , να ανοιχθούν συναισθηματικά, και να δεσμευθούν σε μακροχρόνιες, στενές σχέσεις.
Όσοι σχετίζονται με τον αγχώδη τύπο δεσμού δεν είναι βέβαιοι ότι αγαπιούνται ,ή  ότι αξίζουν να αγαπηθούν, και αυτή η ανασφάλεια εκφράζεται με υπερβολική επαγρύπνηση, με μια διαρκή αναζήτηση επιβεβαίωσης, με θυμό και ζήλεια.
Αυτοί που συνδέονται με τον αποφευκτικό τύπο, έχουν μάθει ότι για να αισθάνονται ασφαλείς, πρέπει να βασίζονται στον εαυτό τους και να μην αποζητούν τουλάχιστον ευθέως τέτοια υποστήριξη στους άλλους.
Παρά την επίδραση των πρώιμων σχέσεων του ανθρώπου στις ενήλικες σχέσεις του, οι τελευταίες μπορούν να λειτουργήσουν ως επανορθωτικές εμπειρίες  και να διαμορφώσουν νέους, πιο εμπλουτισμένους τρόπους συναισθηματικής σύνδεσης.

——————————————————————————–

Nutri – Care

Λ. Αλεξάνδρας 192β – Αμπελόκηποι

Λ. Ιασωνίδου 54β – Ελληνικό

Αρθρογράφος: Τόμπρα Χαρά Ιφιγένεια, Ψυχολόγος