Η καλή υγεία του πεπτικού συστήματος είναι άμεσα συνδεδεμένη με την συνολική υγεία του ανθρώπου. Είναι το εργοστάσιο όπου επεξεργάζονται, πέπτονται και απορροφώνται όλα τα θρεπτικά συστατικά. Επίσης, εκεί γίνεται η μεταβολή της τροφής που καταναλώνουμε σε καύσιμο αξιοποιήσιμο από τον οργανισμό για την παροχή ενέργειας. Η υγεία του πεπτικού συστήματος συχνά παραμελείται, με συχνότερο σύμπτωμα τη δυσκοιλιότητα.

Τι είναι η δυσκοιλιότητα

Ως δυσκοιλιότητα ορίζεται η μείωση της συχνότητας των κενώσεων σε λιγότερες από 3 την εβδομάδα. Η κλινική διάγνωση της δυσκοιλιότητας περιλαμβάνει δύο ή περισσότερα από τα παρακάτω συμπτώματα για τουλάχιστον 12 εβδομάδες, όχι απαραίτητα τους τελευταίους 12 μήνες:

1. Σκληρά κόπρανα

2. Αίσθημα ατελούς κένωσης σε μία συχνότητα της τάξης 1 στις 4 κενώσεις

3. Γενικότερη δυσκολία στη κένωση

4. Μειωμένη συχνότητα ανά εβδομάδα ( 1-2 κενώσεις εβδομαδιαίως).

Αιτίες δυσκοιλιότητας

Δίαιτα χαμηλή σε φυτικές ίνες. Είναι η πιο συχνή αιτία δυσκοιλιότητας. Τροφές πλούσιες σε φυτικές ίνες είναι τα σιτηρά, τα όσπρια, τα δημητριακά ολικής άλεσης, τα φρέσκα φρούτα και τα λαχανικά.

Κατανάλωση σοκολάτας, κόκκινού κρασιού, μαύρο τσάι.

Μειωμένη πρόσληψη υγρών. Το νερό και γενικώς τα υγρά αυξάνουν την ποσότητα του νερού στο έντερο, με αποτέλεσμα την αύξηση του όγκου των κοπράνων και την βελτίωση της υφής τους.

Έλλειψη φυσικής δραστηριότητας. Μπορεί να οδηγήσει σε δυσκοιλιότητα, χωρίς να είναι γνωστός ο τρόπος.

Αγνόηση της έπειξης για αφόδευση. Άτομα που αγνοούν το ένστικτό τους για εντερική κένωση μπορεί να σταματήσουν το αίσθημα της ώθησης και έτσι να οδηγηθούν σε δυσκοιλιότητα, διακόπτοντας το αντανακλαστικό της αφόδευσης.

Χρήση φαρμάκων. Παυσίπονα (ειδικά τα ναρκωτικά), αντιόξινα (που περιέχουν αργίλιο και ασβέστιο), αντιυπερτασικά (ανταγωνιστές ασβεστίου), συμπληρώματα σιδήρου, διουρητικά, σπασμολυτικά, αντικαταθλιπτικά και αντιπαρκινσονικά, σκευάσματα που περιέχουν καζεΐνη (αναλγητικά, σιρόπια για βήχα)

Μακροχρόνια χρήση καθαρτικών. Τα καθαρτικά συνήθως δεν χρειάζονται, ενώ η χρόνια χρήση τους μπορεί να προκαλέσει εθισμό και το έντερο αρχίζει να εξαρτάται από αυτά για να έχει κινητικότητα. Η συχνή χρήση υποκλυσμών επίσης μπορεί να οδηγήσει σε μείωση της φυσιολογικής λειτουργίας του εντέρου.

Σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου (Σ.Ε.Ε). Τα περισσότερα άτομα με Σ.Ε.Ε., ιδίως γυναίκες, εμφανίζουν δυσκοιλιότητα. Πολλές φορές το σύνδρομο μπορεί να εμφανίζει διάρροιες με εναλλασσόμενη δυσκοιλιότητα, κοιλιακό άλγος και μετεωρισμό.

Η εντερική αδράνεια και η δυσκοιλιότητα βραδείας διάβασης είναι δύο τύποι λειτουργικής δυσκοιλιότητας, που οφείλονται σε μείωση της συσταλτικότητας λόγω έκπτωσης της μυϊκής λειτουργίας του εντέρου.

Λειτουργική δυσκοιλιότητα είναι η δυσκοιλιότητα η οποία οφείλεται σε ανωμαλίες που υπάρχουν στην δομή του πρωκτού και του όρθου και είναι γνωστή ως ορθοπρωκτική δυσλειτουργία.

Αλλαγές στις καθημερινές συνήθειες, όπως για παράδειγμα εγκυμοσύνη, ταξίδια, γήρας.

Συμβουλές για την αντιμετώπιση της δυσκοιλιότητας

1. Η επαρκή πρόσληψη φυτικών ινών. Καθημερινά περίπου  25 γρ., κατά προτίμηση διαλυτών σε συνδυασμό με επαρκή ενυδάτωση είναι η πρώτη γραμμή αντιμετώπισης της δυσκοιλιότητας. Συστήνεται η κατανάλωση τουλάχιστον 30 ml νερού ανά κιλό σωματικού βάρους. Οι φυτικές ίνες είναι ένα είδος σύνθετου υδατάνθρακα. Αυτές διέρχονται αναλλοίωτες από το πεπτικό σύστημα και καταλήγουν στο παχύ έντερο, όπου και δρουν. Χωρίζονται σε διαλυτές και αδιάλυτες. Εντάσσοντας διαλυτές ίνες στη διατροφή, μειώνεται η απορρόφηση της γλυκόζης και των λιπιδίων, ενώ στο παχύ έντερο αυτές ζυμώνονται από τα βακτήρια, παράγοντας αέρια και ενισχύοντας την καλύτερη λειτουργία του εντέρου. Από τη άλλη, οι αδιάλυτες φυτικές ίνες απορροφούν νερό σαν σφουγγάρι, αυξάνοντας έτσι τον όγκο των κοπράνων και διευκολύνοντας την αποβολή τους. Τέλος, όλες οι φυτικές ίνες έχουν την ιδιότητα να επισπεύσουν το αίσθημα του κορεσμού. Για να εξασφαλίσει κάποιος τις παραπάνω δράσεις των φυτικών ινών είναι σημαντικό να ενυδατώνεται επαρκώς.

Οι διαλυτές φυτικές ίνες συναντώνται κυρίως στη βρώμη, στο πίτουρο βρώμης, στο κριθάρι, στα ξηρά φασόλια, στους ξηρούς καρπούς, στο λιναρόσπορο και σε ορισμένα φρούτα (πορτοκάλι, μήλο και φράουλες ) και λαχανικά (καρότα).

Οι αδιάλυτες φυτικές ίνες βρίσκονται στο φλοιό των φρούτων και λαχανικών, αλλά και στο εξωτερικό περίβλημα του πυρήνα του σιταριού.

Όλα τα φρούτα, τα λαχανικά και τα όσπρια όμως περιέχουν διαλυτές ή αδιάλυτες φυτικές ίνες, συμβάλλοντας με αυτόν τον τρόπο στην κάλυψη των ημερήσιων αναγκών.

2. Η κάθε μορφή άσκησης και ειδικά αερόβια προπόνηση, όπως τρέξιμο, περπάτημα, ποδήλατο και χορός σε συστηματική βάση και για 30 λεπτά/ ημέρα μπορούν να βοηθήσουν.

3. Μην αμελείτε το αντανακλαστικό της κένωσης, το οποίο είναι πιο έντονο το πρωί και μετά τα γεύματα.

4. Τα αποξηραμένα δαμάσκηνα θεωρούνται ευεργετικά για την αντιμετώπιση της δυσκοιλιότητας. Η αποτελεσματική τους δράση οφείλεται εκτός από την πλούσια ποσότητα φυτικών ινών που περιέχουν και στη σορβιτόλη, που είναι μία φυσική γλυκαντική ουσία που έχει ήπια καθαρτική δράση. Ενδείκνυται η κατανάλωση 5-6 αποξηραμένων δαμάσκηνων καθημερινά.

5. Κατανάλωση τροφών πλούσιων σε προβιοτικά και πρεβιοτικά. Τα προβιοτικά είναι ζωντανοί μικροοργανισμοί που εισέρχονται από το στόμα και εγκαθίστανται στο παχύ έντερο. Τα πρεβιοτικά είναι φυτικές ίνες (π.χ.πηκτίνες, κυτταρίνη), οι οποίες χρησιμοποιούνται ως τροφή από τά προβιοτικά και τα υπόλοιπα βακτήρια του εντέρου.

6. Η χρήση βοτάνων, όπως το αραβικό κόμμι, μπορεί να φανεί ευεργετικό στην αντιμετώπιση της δυσκοιλιότητα.

——————————————————————————–

Nutri – Care

Λ. Αλεξάνδρας 192β – Αμπελόκηποι

Λ. Ιασωνίδου 54β – Ελληνικό

Αρθρογράφος: Παπαδοπούλου Αναστασία, Κλινική Διαιτολόγος – Διατροφολόγος