Είναι ευρέως αποδεκτό ότι η διατροφική κατάσταση της εγκύου επηρεάζει την πορεία της κύησης και το βάρος του νεογνού, το οποίο σχετίζεται άμεσα με τη θνησιμότητα των βρεφών.
Το μέγεθος του σώματος της εγκύου (ύψος και βάρος) πριν από την κύηση και η πρόσληψη του βάρους κατά την περίοδο της εγκυμοσύνης είναι δύο παράγοντες που επηρεάζουν την ανάπτυξη του εμβρύου και το βάρος του νεογνού.
Η προτεινόμενη πρόσληψη βάρους της εγκύου κατά την κύηση εξαρτάται από το δείκτη μάζας σώματος (BMI) που έχει η γυναίκα κατά την έναρξη της κύησης

 

ΒΜΙ ΠΡΙΝ ΑΠΟ ΤΗΝ ΚΥΗΣΗ	ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΗ ΑΥΞΗΣΗ ΒΑΡΟΥΣ
<19,8	12,5-18 ή 0,49 kg/ εβδ. Στο 2ο και 3ο τρίμηνο
19,8- 26	11,5-16 ή 0,44 kg/ εβδ. Στο 2ο και 3ο τρίμηνο
26-29	7- 11,5  ή 0,3 kg/ εβδ. Στο 2ο και 3ο τρίμηνο
>26	6,8 η ελάχιστη

 

Οι ενεργειακές ανάγκες της εγκύου καθορίζονται κυρίως από την αύξηση του βασικού μεταβολισμού (αύξηση 15-20%) και τις αλλαγές στη σωματική δραστηριότητα. Ο βασικός μεταβολισμός της γυναίκας δεν αυξάνεται σημαντικά μέχρι και τον τέταρτο μήνα κύησης. Επίσης συχνά παρατηρείται έγκυες γυναίκες να μειώνουν την ένταση και τη διάρκεια των δραστηριοτήτων τους, με αποτέλεσμα να μειώνεται η ενεργειακή κατανάλωση και οι συνολικές ενεργειακές τους ανάγκες να μην είναι πολύ μεγαλύτερες από αυτές πριν από τη περίοδο της κύησης.
Μία εγκυμοσύνη κοστίζει περίπου 70,000 kcal στον οργανισμό, οι οποίες ανάγονται σε προσθήκη 200 – 300 kcal ανά ημέρα στο 2ο και 3ο τρίμηνο της κύησης, ανάλογα με το προ κύησης βάρους και το επίπεδο της σωματικής δραστηριότητας κατά την κύηση. Στο 1ο τρίμηνο δεν είναι απαραίτητη η αύξηση της ενεργειακής πρόσληψης. Σε περίπτωση δίδυμής κύησης, η αύξήση των θερμίδων πρέπει να είναι περίπου 450 kcal ανά ημέρα στο 2ο και 3ο τρίμηνο. Επειδή οι ενεργειακές ανάγκες επηρεάζονται από πλήθος παραγόντων, χρειάζεται στενή παρακολούθηση της πρόσληψης βάρους κατά την κύηση.

• ΠΡΩΤΕΪΝΗ.

Κατά την διάρκεια την εγκυμοσύνης περίπου 925 γρ. πρωτεΐνης αποθηκεύονται σε ένα έμβρυο φυσιολογικού βάρους και στους ιστούς της μητέρας. Για την κάλυψη αυτή συστήνεται αύξηση της διαιτητικά προσλαμβανόμενης πρωτεΐνης κατά 10 γρ/ημέρα από το δεύτερο μήνα της κύησης (1,3 γρ/κιλό αρχικού σωματικού βάρους της εγκύου) Τουλάχιστον μισή ποσότητα της πρωτεΐνης καθημερινώς  πρέπει να είναι ζωικής προέλευσης.

• ΛΙΠΟΣ

Η συστηματική κατανάλωση ψαριού (έως 2 μερίδες ανά εβδομάδα) συνιστάται κατά την διάρκεια την κύησης, καθώς και η καθημερινή πρόσληψη φυτικών ελαίων (αραβοσιτελαιο, ηλιέλαιο) και ξηρών καρπών που είναι πλούσιες πηγές των πολυακόρεστων λιπαρών οξέων. Λέγεται πως η αυξημένη πρόσληψη των  ω –3 λιπαρών  οξέων ακόμα και σε μορφή συμπληρωμάτων έχει πολύ ευεργετικά αποτελέσματα στο βάρος της γέννησης του νεογνού. Η καλύτερη πηγή των ω- 3 λιπαρών οξέων είναι τα λιπαρά ψάρια. Οι γυναίκες που επρόκειται να κυοφορήσουν και που είναι έγκυες δεν πρέπει να καταναλώνουν συχνά μεγάλα λιπαρά ψάρια λόγω του αυξημένου κινδύνου έκθεσης τους  σε μέθυλο – υδράργυρο, ο οποίος σε μεγάλες συγκεντρώσεις μπορεί να είναι βλαβερός για το νευρικό σύστημα του νεογνού. Τέλος, η πρόσληψη μουρουνέλαιου κατά τη διάρκεια της κύησης δεν συνιστάται λόγω υψηλών συγκεντρώσεων βιταμίνης Α, που μπορεί να αποβούν τοξικές για το έμβρυο.

• ΥΔΑΤΑΝΘΡΑΚΕΣ

Οι υδατάνθρακες πρέπει να καλύπτουν περίπου το 50% της ημερήσιας ενεργειακής πρόσληψης και δεν πρέπει να είναι λιγότερο από 100 γρ. την ημέρα. Η έμφαση πρέπει να δίνεται στην κατανάλωση σύνθετων υδατανθράκων που βρίσκονται στα φρούτα, όσπρια, λαχανικά και δημητριακά ολικής άλεσης για την καλύτερη λειτουργία του εντέρου και καλύτερη ρύθμιση του σακχάρου στο αίμα. Οι έγκυες γυναίκες πρέπει να αποφεύγουν μεγάλα διαστήματα νηστείας (πάνω από 6 – 8 ώρες).

• ΒΙΤΑΜΙΝΕΣ- ΜΕΤΑΛΛΑ – ΙΧΝΟΣΤΟΙΧΕΙΑ.

Η διατήρηση της καλής υγείας κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης απαιτεί επαρκή πρόσληψη βιταμινών, μετάλλων και ιχνοστοιχείων, κάποια από τα οποία έχουν ιδιαίτερη σημασία για την ομαλή έκβαση της κύησης. Για πολλά μικροθρεπτικά συστατικά η απαραίτητη ποσότητα καλύπτεται με την αύξηση της ενεργειακής πρόσληψης της εγκύου, ενώ για τα άλλα είναι πιθανό να απαιτείται χορήγηση τους με την μορφή συμπληρωμάτων.

• ΦΥΛΛΙΚΟ ΟΞΥ

Πρόκειται για μία υδατοδιαλυτή βιταμίνη του συμπλέγματος Β η οποία παίζει σημαντικό ρόλο στη σύνθεση DNA. Η έλλειψη της κατά την κύηση αυξάνει τον κίνδυνο της μεγαλοβλαστικής αναιμίας, εμφάνισης προβλημάτων στο νευρικό σωλήνα του νεογνού, συχνότερο την δισχιδή ράχη, πρόωρου τοκετού, πρόωρη αποκόλληση του πλακούντα, εμφάνισης της προεκλαψίας και μειωμένο βάρος του νεογνού.
Συνιστάται η πρόσληψη συμπληρωμάτων φυλλικού οξέος 1 μήνα πριν την κύηση έως την 12η εβδομάδα για την βελτιστοποίηση των αποθεμάτων του. Στόχος για το πρώτο τρίμηνο είναί πρόσληψη 600 mgr ημερησίως (συμπλήρωμα + διαιτητικές πηγές του φυλλικού οξέος)

 

ΠΗΓΕΣ ΦΥΛΛΙΚΟΥ ΟΞΕΟΣ
ΤΡΟΦΙΜΟ	Mgr. ΦΥΛΛΙΚΟΥ ΟΞΕΟΣ
Άσπρα φασόλια ½ φλ. μαγειρεμένα	144
Σπανάκι ½ φλ.	131
Μπρόκολο 1 φλ.	78
Σπαράγγια 5 κομμάτια	215
Αρακάς ½ φλ. μαγειρεμένο	33
Χυμός πορτοκάλι 1 ποτήρι	75
Λάχανο 1 φλ.	30
Γάλα ημίπαχο 1 ποτήρι	23

 

• BITAMINH C.

Η προσθήκη ασκορβικού οξέος είναι απαραίτητη κατά τη κύηση, δεδομένου ότι ή βιταμίνη αυτή συμμετέχει στη σύνθεση κολλαγόνου, που αποτελεί δομικό συστατικό οστών, μυών και αιμοφόρων αγγείων. Η συνολική συνιστώμενη διαιτητική πρόσληψη είναι 90 mgr ανά ημέρα και μπορεί να καλυφθεί εύκολα από μία ισορροπημένη διατροφή που περιέχει αρκετά φρούτα και λαχανικά. Συμπληρώματα χορηγούνται στη περίπτωση πολλαπλής κύησης και σε καπνίζοντες εγκύους ή γυναίκες που καταναλώνουν αλκοόλ κατά την διάρκεια της εγκυμοσύνης.

• ΒΙΤΑΜΙΝΗ Α

Παρόλο που οι ανάγκες κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης σε λιποδιαλυτή βιταμίνη αυξάνονται κατά 1000 IU, μπορούν να καλυφθούν εύκολα από μία ισορροπημένη διατροφή που περιέχει π.χ. γαλακτοκομικά προϊόντα, μαργαρίνες, αυγά, καρότα και φυλλώδη λαχανικά. Επειδή η υπερβολική πρόσληψη βιταμίνης Α (10 φορές μεγαλύτερη από τη συνιστώμενη) μπορεί να προκαλέσει τερατογένεση, για το λόγο αυτό οι έγκυες γυναίκες πρέπει να αποφεύγουν να καταναλώνουν συκώτι και προϊόντα αυτού, καθώς και συμπληρωμάτων που περιέχουν ρετινόλη.

• ΒΙΤΑΜΙΝΗ Δ

Η Βιταμίνη D είναι μία λιποδιαλυτή βιταμίνη που συμμετάσχει στη σύνθεση των οστών και την ομοιόσταση του ασβεστίου στο αίμα της μητέρας και του εμβρύου. Καλές διαιτητικές πηγές της είναι τα αυγά, τα λιπαρά ψάρια, το κρέας, η μαργαρίνη, το εβαπορέ γάλα και εμπλουτισμένα προϊόντα του εμπορίου όπως το γάλα, οι χυμοί και τα δημητριακά πρωινού. Γενικώς όμως τα άτομα με επαρκή έκθεση στον ήλιο καλύπτουν τις ανάγκες τους σε βιταμίνη D.

• ΣΙΔΗΡΟΣ

Οι συνολικές ανάγκες του σιδήρου κατά την κύηση είναι περίπου 1070 mg. Επειδή η ημερήσια αύξηση των αναγκών σε σίδηρο είναι 9 mg/ημέρα και δεν είναι εύκολα να καλυφθεί μόνο από τη δίαιτα, συνιστάται η χορήγηση συμπληρωμάτων. Οι καλύτερες πηγές του σιδήρου είναι το κρέας, το ψάρι, τα πουλερικά και τα αυγά. Η απορρόφηση του σιδήρου αυξάνει με παράλληλη κατανάλωση πηγών βιταμίνης C, όπως τα εσπεριδοειδή και τα λαχανικά, ενώ εμποδίζεται από τις πολυφαινόλες (τσάι, καφές), το φυτικό οξύ (όσπρια, δημητριακά ολικής άλεσης), το οξαλοξικό οξύ (σπανάκι, φύλλα παντζαριού) και το ασβέστιο τροφίμων και συμπληρωμάτων.

• ΑΣΒΕΣΤΙΟ

Από την αρχή της εγκυμοσύνης αυξάνεται το ποσοστό απορρόφησης του ασβεστίου συγκριτικά με τους υπόλοιπους ενήλικες (στο τρίτο τρίμηνο περίπου διπλασιάζεται), ενώ παράλληλα παρατηρείται και μείωση της νεφρικής του απέκκρισης. Λόγω των παραπάνω προσαρμογών δεν υφίσταται ανάγκη της πρόσληψης ασβεστίου κατά τη κύηση (συνιστώμενη πρόσληψη 1000 mg), με μόνη εξαίρεση την εγκυμοσύνη κατά την περίοδο της εφηβείας (1300 mg).
To ποσοστό της απορρόφησης του ασβεστίου αλλάζει μεταξύ των διαφόρων τροφίμων, τα γαλακτοκομικά 30%, τα κραμβοειδή  λαχανικά 60%, τα όσπρια και τα αμύγδαλα 20%, το σπανάκι 5%.

ΤΡΟΦΙΜΑ ΠΟΥ ΠΕΡΙΕΧΟΥΝ 300 mg ασβεστίου

• 240ml γάλα

• 150gr γιαούρτι

• 30gr παρμεζάνας και γραβιέρας

• 40gr Gouda, Edam, κεφαλοτύρι

• 70gr τυρί φέτα

• 2,5 φλ μπρόκολο βρασμένο

• 7 φλ σπανάκι βρασμένο

• 2 φλ φασόλια άσπρα

• 120gr αμύγδαλα

 

——————————————————————————–

Nutri – Care

Λ. Αλεξάνδρας 192β – Αμπελόκηποι

Λ. Ιασωνίδου 54β – Ελληνικό

Αρθρογράφος: Παπαδοπούλου Αναστασία, Κλινική Διαιτολόγος – Διατροφολόγος