Οι διακοπές του Πάσχα πέρασαν ξένοιαστα, χωρίς να σκεφτόμαστε το “μη” και το “πρέπει”. Η ζυγαριά όμως μας επαναφέρει στην πραγματικότητα και τα κιλά μας θυμίζουν τις ανάγκες του σώματος μας. Άλλωστε η καλοκαιρινή περίοδος  των περισσότερων αποκαλυπτικών ρούχων μας επιβάλλει μανιωδώς την ανάγκη για ένα αδύνατο και όμορφο σώμα.

Υπό την επήρεια του πανικού το πρώτο πράγμα που κάνουμε είναι να πάμε σε ένα περίπτερο και να διαβάσουμε “6 κιλά σε 1 εβδομάδα”, “χάστε όλα τα κιλά σας με τη δίαιτα του αστροναύτη”, “επαναστατική διάτα της λαχανόσουπας”  και όπως και κάθε χρόνο μπαίνουμε στη διαδικασία να κάνουμε όλες αυτές τις δίαιτες για να απαλλαγούμε γρήγορα από τα περιττά κιλά.

Αποδεδειγμένα όμως τα κιλά αυτά επαναπροσλαμβάνονται και έτσι ουσιαστικά η προσπάθεια μας είναι ανεπιτυχής. Όταν αυτό επαναληφθεί κάποιές φορέ, τότε ευλόγως, αρχίζουμε να αναρωτιόμαστε τι δεν πάει καλά με μας, με αποτέλεσμα να μειώνεται η αυτοεκτίμηση  μας, να αρχίζουμε να πιστεύουμε ότι ποτέ δεν θα τα καταφέρουμε και ότι έτσι είμαστε και δεν μπορούμε να κάνουμε τίποτε άλλο. Μελαγχολία, κατάθλιψη, απογοήτευση και πάνω από όλα έλλειψη διάθεσης έχουν τις ρίζες τους και σε τέτοιες προσπάθειες.

Ουσιαστικά όμως δεν φταίει το άτομο, αλλά η δίαιτα που εφάρμοσε. Για το λόγο αυτό πρέπει κανείς να θυμάται ότι η δίαιτα πρέπει να είναι εξατομικευμένη και προσαρμοσμένη στις προσωπικές ανάγκες του κάθε ατόμου. Προς την κατεύθυνση αυτή, απαιτείται σύνεση και υπομονή, καθώς μέσα σε ένα δύο μήνες δεν είναι δυνατόν να αλλάξουν απότομα και με βίαιες και εξαντλητικές μεθόδους μακροχρόνιες συνήθειες και να φύγουν τα κιλά που τα αποκτήσαμε σε τόσα χρόνια. Παράλληλα, το απότομο ανεβοκατέβασμα των κιλών, το λεγόμενο φαινόμενο γιο-γιο, όχι μόνο δεν προάγει τη σταθερότητα και μονιμότητα του αποτελέσματος μίας προσπάθειας, αλλά αντιθέτως απορυθμίζει το μεταβολισμό, εξαντλώντας την δυνατότητα του οργανισμού για  περαιτέρω απώλεια βάρους.

Γίνεται λοιπόν σαφές ότι η επιλογή της μεθόδου που θα ακολουθηθεί είναι μεγάλης σημασίας για το επιτυχές αποτέλεσμα της απώλειας και της διατήρησης βάρους και θα πρέπει να γίνεται πάντα με την καθοδήγηση των ειδικών. Προς την κατεύθυνση της σωστής και μακροχρόνιας απώλειας σωματικού βάρους, απαιτούνται σωστή και επιστημονικοί χειρισμοί. Ξεκινώντας λοιπόν ένα διατροφικό πρόγραμμα δεν σημαίνει ότι ξεκινάει μία διαδικασία στέρησης και υποταγής σε ένα αυστηρό και ξένο προς τα δεδομένα του κάθε ατόμου διαιτολόγιο. Αντιθέτως,  σημαίνει ότι ξεκινάει μία προσπάθεια προσαρμογής της καθημερινής δραστηριότητας σε ένα ευρύτερο και υγιεινό διατροφικό πλαίσιο, με βάση πάντα τις προσωπικές διαιτητικές προτιμήσεις.

Ας εξετάσουμε μερικές βασικές διατροφικές αρχές πάνω στις οποίες στηρίζεται η σχεδίαση ενός ισορροπημένου διαιτολογίου:

• 50-55 % της ενεργειακής πρόσληψης πρέπει να προέρχεται από τους υδατάνθρακές, (μία παρεξηγημένη ομάδα τροφίμων η οποία λείπει σχεδόν πάντα από τις δίαιτες των περιοδικών), με προτίμηση στους πολυσακχαρίτες, δηλ. μακαρόνια, πατάτες, ψωμί, όσπρια κ.α. και σε μικρή ποσότητα τους μονοσακχαρίτες δηλ. μέλι, γλυκά κ.τ.λ.

• 25-30 % των θερμίδων να προέρχεται από τα λίπη, με προτίμηση σε μονοακόρεστα δηλ. ελαιόλαδο, ελιές, καθώς τα λίπη αυτά σχετίζονται με την πρόληψη της αθηροσκλήρωσης και σε μικρότερο  ποσοστό (<10 %) κορεσμένα λίπη δηλ. βούτυρο, τηγανητά, παχιά κρέατα και πλήρη γαλακτοκομικά.

• 15-20 % της ενεργειακής πρόσληψης να προέρχεται από τις πρωτεΐνες (ομάδα τροφίμων που αποτελεί σχεδόν 100 % στις δίαιτες των περιοδικών και συμβάλλει στα καρδιαγγειακά νοσήματα, αύξηση της χοληστερίνης, αθηροσκλήρωση κ.α.) με προτίμηση σε άπαχα τυριά, ψάρια, όσπρια και πουλερικά αντί του κόκκινου κρέατος (μοσχάρι, αρνί, χοιρινό, κατσίκι)

Στα πλαίσια που αναφερθήκαν παραπάνω εντάσσεται και η παρουσία της γλυκιάς γεύσης μέσα σε ένα διαιτολόγιο πλάνο. Για αρκετό κόσμο η λέξη “γλυκό” είναι απαγορευμένη από το καθημερινό διαιτολόγιο κατά την προσπάθεια απώλειας βάρους, καθώς για πολλούς “τα γλυκά παχαίνουν”. Η άποψη αυτή θα μπορούσε να θεωρηθεί σωστή, καθώς αρκετά γλυκά περιέχουν συμπυκνωμένες μορφές ενέργειας, δηλαδή λιπαρά κυρίως κορεσμένα. Κατά συνέπεια, η κατανάλωση τους σε ημερήσια βάση αφενός δεν βοηθάει την προσπάθεια απώλειας βάρους, αφετέρου προμηθεύει τον οργανισμό με κορεσμένο λίπος  που ενοχοποιείται για πολλές παθήσεις όπως αναφέρθηκε παραπάνω. Από την άλλη όμως η δημιουργία απαγορευμένων τροφών ή τροφών που παχαίνουν και μόνο, δημιουργεί σοβαρά στερητικά σύνδρομα, ειδικά στους λάτρες των γλυκών, τα οποία ευθύνονται σε σημαντικό βαθμό για σοβαρές υποτροπές σε περιόδους “δίαιτας” και σε πολλές υπερβολές σε περιόδους “ξεκούρασης” από την δίαιτα.

Αυτό που πρέπει να τονιστεί είναι ότι δεν υπάρχουν τροφές που παχαίνουν και δεν παχαίνουν. Υπάρχουν μόνο τροφές που η πέρα του μέτρου και των οδηγιών κατανάλωση τους οδηγεί σε αύξηση των ημερησίως προσλαμβανομένων θερμίδων και κατά συνέπεια σε αύξηση του σωματικού βάρους. Για τα γλυκά τα πλαίσια είναι πιο περιορισμένα, αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι απαγορεύονται και αποκλείονται εντελώς από την διατροφή, ακόμα και σε περιόδους προσπάθειας απώλειας βάρους. Υπάρχουν μάλιστα και υγιεινές γλυκές επιλογές, όπως τα γλυκά του κουταλιού, το μέλι, τα φρουι-γλασέ, τα δημητριακά υπό μορφή γκοφρέτας,  τα οποία δεν περιέχουν κορεσμένα λιπαρά παρά μόνο απλά σάκχαρα και άλλους υδατάνθρακες. Επίσης πολύ υγιεινή επιλογή είναι ο χαλβάς από ταχίνι που είναι πλούσιος σε μονοακόρεστα και πολύακόρεστα λιπαρά οξέα. Έτσι, πρέπει να τονιστεί ότι το γλυκό δεν είναι απαγορευμένο ούτε κατά την διάρκεια μιας δίαιτας, αλλά ούτε ενοχοποιείται όταν καταναλώνεται σωστά για την αύξηση του βάρους, γιατί όπως και για τα περισσότερα στην ζωή έτσι και στην συγκεκριμένη περίπτωση “παν μέτρον άριστον”.

Εκτός όμως από μακροθρεπτικά συστατικά και τα περίφημα γλυκά που αναφέρθηκαν παραπάνω, θα πρέπει να καταφέρουμε να αλλάξουμε και την διατροφική συμπεριφορά μας, με αλλά λόγια τον τρόπο που σκεφτόμαστε και αισθανόμαστε απέναντι στο φαγητό. Το Πρότυπο Αλλαγής Διατροφικής Συμπεριφοράς στηρίζεται στους εξής κανόνες:

1. Έλεγχος ερεθίσματος που ωθεί στο φαγητό. Σκοπός είναι το άτομο να υιοθετήσει ένα συγκεκριμένο τρόπο σκέψης και δράσης, ώστε να αποφεύγει ερεθίσματα που τον ωθούν στα διατροφικά λάθη.

2. Διατροφική Συμπεριφορά. Σκοπός είναι το άτομο να μάθει κάποιους βασικούς κανόνες πρόσληψης τροφής και να συνειδητοποιήσει ότι το φαγητό είναι ένα είδος ανάγκης, πολλές φορές διασκέδαση, αλλά όχι μια υπερκαταναλωτική  επαναλαμβανόμενη συνήθεια.

3. Εκπαίδευση σε θέματα διατροφής. Σκοπός είναι το άτομο να μάθει τι πρέπει να καταναλώνει, τι είναι αυτά που τον βομβαρδίζουν με τις διαφημίσεις και τελικά να είναι σε θέση να κρίνει και μόνος να αποφασίσει τι τελικά θα καταναλώσει.

4. Φυσική δραστηριότητα. Η σημασία της φυσικής δραστηριότητα είναι πολύ μεγάλη και πολυεπίπεδή στη προαγωγή του βιοτικού επιπέδου γενικότερα και θα πρέπει το άτομο με απλές και εύχρηστες συστάσεις να παροτρύνεται να ασκείται.

5. Θέσπιση εφικτών στόχων. Θα πρέπει το άτομο να βάζει μικρούς και εφικτούς στόχους  απώλειας βάρους το μήνα. Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγειάς συνιστά η απώλεια βάρους να μην ξεπερνά 2-4 κιλά τον μηνά.

Ειδικά στης Ελλάδα το θέμα της παχυσαρκίας απασχολεί καθημερινά όλο και περισσότερους “ειδικούς”. Θα πρέπει να είναι κανείς πολύ προσεκτικός με τη δίαιτα που θα εφαρμόσει, γιατί μία αποτυχημένη προσπάθεια στοιχίζει πολύ ακριβά τόσο στην ψυχολογία και την διάθεση του καθενός, όσο και στην υγεία. Δεν αρκεί μία υποθερμική πολλά υποσχόμενη δίαιτα για να χάσουμε τα κιλά μας. Θα πρέπει με την συμβολή του ειδικού διαιτολόγου να γίνει η διάγνωση του προβλήματος που οδήγησε στην αύξηση των περιττών κιλών και  να γίνει  εφαρμογή του Πρότυπου Αλλαγής Διατροφικής Συμπεριφοράς. Έτσι ώστε να απαλλαγούμε από τα περιττά κιλά, να διατηρήσουμε το επιθυμητό βάρος, αλλά και να μάθουμε.

——————————————————————————–

Nutri – Care

Λ. Αλεξάνδρας 192β – Αμπελόκηποι

Λ. Ιασωνίδου 54β – Ελληνικό

Αρθρογράφος: Παπαδοπούλου Αναστασία, Κλινική Διαιτολόγος – Διατροφολόγος